Kitap Okuyan Genç Kız

Hikâye

Bizi tamamen unutmuş. Limon sarısı elbiseli genç bir kadın ışıkta oturuyor, mor bir yastığa yaslanmış, sağ elinde hafifçe tuttuğu küçük bir kitabı okuyor. Profili sakin, dudakları hafifçe aralık – sayfada ne yazıyorsa onu odadan ve ressamdan çok uzaklara götürmüş. Jean-Honoré Fragonard 1769 civarında tam da bunu yakaladı: okumanın insanı başka bir dünyada kaybettiği anı.

Şimdi nasıl boyandığına bakın. Elbise çizilmemiş; uzun, hızlı, koyu sarı fırça darbeleriyle tuvale fırlatılmış. Yastık yalnızca birkaç fırça savuruşu. Boynundaki beyaz yakada Fragonard cüretkâr bir şey yaptı: kıvrımları çizmek için henüz ıslak boyayı fırçasının tahta sapıyla kazıdı. Burada hiçbir şey özenle perdahlanmamış – yine de her şey canlı.

Resim, Fragonard'ın aynı dönemde yaptığı yaklaşık on beş “fantezi figürü”nden oluşan ünlü grupla akrabadır: tiyatrovari, eski moda kostümler içinde, şaşırtıcı bir hızla boyanmış yarım boy figürler. Bunlardan birinin arkasındaki eski bir yazı, resmin “bir saatte” yapıldığıyla övünür. Bunlar kesin portreler değil, ruh halleridir – ilham, müzik, okuma.

Ve tuval bir sır saklıyordu. 2015'te Washington'daki Ulusal Sanat Galerisi'nin bilim insanları ve restoratörleri röntgen, kızılötesi ışık ve X ışını floresansının ortaya çıkardığını açıkladı: okuyan kızın altında daha önceki bir portre var – başını bize çevirmiş, izleyiciye doğrudan bakan, renkli boncuklarla bezeli büyük tüylü bir başlık takan bir kadın. Fragonard, gözleri kitabına eğik sessiz okuru üzerine boyamadan önce bu portre en az altı ay böyle kaldı.

Fragonard rokoko Paris'inin gözdesiydi; Devrim'den sonra modası geçti ve neredeyse unutulmuş olarak öldü. Ama bu sessiz kız çekiciliğini hiç yitirmedi. İki buçuk yüzyıldan fazla zaman sonra hâlâ okuyor – bir insanın değil, iyi bir kitabın verdiği hazzın portresi.